Het therapeutische effect van de sauna

Alhoewel elke saunabezitter op de hoogte is van alle therapeutische effecten die een saunabad kan hebben, worden deze hieronder nog eens benoemd en op een rijtje gezet door Erik Bierenbroodspot. Soms zijn de effecten voor u al zo vertrouwd dat u ze naar de gasten toe niet eens meer benoemt en denkt u dat deze informatie al lang bij een ieder bekend is. Voor de saunagast is dat lang niet altijd het geval. Uit onderzoek is gebleken dat zij het weldadige effect noemen en het veelvuldig 'zweten', echter veel meer feiten kunnen toch niet vaak genoeg worden opgenoemd.

Als we tegenwoordig aan sauna denken, komen onze gedachten meestal uit op een aantal uren ontspannen recreatie. We weten dat sauna goed voor ons is, maar de motivatie hierachter is vaak volstrekt onduidelijk. Toch zijn er over de wereld heen diverse onderzoeken gedaan naar de therapeutische (uit)werking van het saunabad.

De belangrijkste kwaliteit van het saunabad ligt ongetwijfeld in het vergroten van de weerstand tegen tal van infectieziekten. Ook preventief, bij bestrijding van bepaalde ziekteverschijnselen, kan de sauna een grote dienst bewijzen. In de sauna warmt het lichaam op. De droge sauna-lucht is een goede isolator waardoor ons lichaam pure stralingswarmte vanaf het plafond en de wanden kan ontvangen in de vorm van infrarood licht. Tevens kan ons zweet relatief makkelijk verdampen in de droge lucht waardoor ons lichaam optimaal kan koelen. Het verdampen van zweet onttrekt zoveel warmte uit onze huid dat we rustig zo'n 10 tot 15 minuten in een 90° C sauna kunnen vertoeven. Ons lichaam bevat zintuigen die de bloed- en lichaamstemperatuur registreren. In de hypothalamus, een deel van de tussenhersenen , ligt de centrale thermosensor. Een deel van de hypothalamus wordt geprikkeld wanneer er 'koud' en een deel wanneer er 'warm' bloed lang stroomt. De prikkel die de hypothalamus op zijn beurt afgeeft veroorzaakt een vaatvernauwing of vaatverwijding in de huid. In de huid liggen de perifere thermosensoren die ons lichaam vertellen hoe we de temperatuur ervaren. Door de vaatverwijding in de sauna wordt ons hart ontlast terwijl hij gelijktijdig, door de hogere omloopsnelheid van het bloed en de daarmee samenhangende toename van de hartfrequentie, een training ondergaat zonder een grote inspanning te moeten leveren. De bloeddruk zal door de vaatverwijding neigen af te nemen. Een natuurlijke lage bloeddruk echter, weet zich nog tijdens het verblijf in de saunawarmte gedeeltelijk te herstellen en normaliseert zich bij het gebruik van koudemiddelen tijdens de afkoeling. Saunabaders met een natuurlijke lagen bloeddruk kunnen desondanks duizelig worden en in extreme gevallen zelfs flauwvallen bij het verlaten van de saunacabine. De kransslagaderen van het hart worden door een reactie op betere doorbloeding van de huid wijd geopend. De rijkere toevoer van het bloed richting de ademhalingswegen kan gunstig werken bij een aantasting van de ademhalingswegen, voornamelijk bij chronische aandoeningen. (verkoudheid, ontstoken voorhoofdsholte, griepachtige infecties.) Om vocht, door condensvorming, op de longblaasjes snel te verwijderen en de uitwisseling- tussen zuurstof en koolzuur te optimaliseren is het inademen van frisse lucht noodzakelijk.

Het is uitermate belangrijk te weten dat alleen van het saunabad gebruik gemaakt mag worden als men koortsvrij is.
Het is alleen mogelijk een infectie met behulp van sauna te onderdrukken indien men dit in een vroeg stadium doet. Daarbij kunnen zelfs enkele uren tijdsverschil van doorslaggevende betekenis zijn. Veel regelmatige bezoekers van sauna-accommodaties hebben dan ook wel eens een verkoudheidsinfectie moeten ervaren ondanks, of misschien wel juist dankzij de sauna. Wel breekt een dergelijke infectie snel door en zal daarna vaak weer snel afnemen. Het 'dagenlang niet zo lekker effect' kan zo doorbroken worden. De enorm toegenomen doorbloeding van de huid en de intensieve werking van onze poriën in de huid samen met de training van de bloedvaten door het afwisselen van warmte met koude maakt dat de sauna een gunstige invloed kan hebben op de bloedsomloop en bloedsomloopstoornissen. Wel is regelmatig saunabaden een voorwaarde. We zien voornamelijk goede resultaten bij een minder goede doorbloeding van de opperhuid, koude rillingen, koude handen en voeten, een tintelend gevoel in de ledematen en vaatziekten die niet door plaatselijke warmtetherapie behandeld kunnen worden. Voorzichtigheid is geboden tijdens de afkoeling bij een hoge bloeddruk of vaatproblematiek omdat tijdens een plotselinge afkoeling de vaten snel en sterk vernauwen waardoor de bloeddruk zal toenemen.

Tijdens de afkoeling mag men het hoofd niet vergeten te koelen omdat er dan mogelijk een stuwing richting het hoofd gaat plaatsvinden met als mogelijke consequentie hoofdpijn, nazweten of een onprettig gevoel.
De stimulerende werking op de bloedsomloop en de toename van de zweetsecretie geeft vaak verlichting van pijn bij bepaalde chronische vormen van reumatische aandoeningen. Ook het aanzetten tot vorming van hormonen, vooral in de bijnierschors, wordt gezien als een welkome aanvulling bij deze aandoeningen.Het is wel zaak om niet tijdens de acute fase, de periode waarin de ontstekingen erg actief zijn, het saunabad te ondergaan maar juist de tussenliggende rustige fase hiervoor uit te kiezen.

In de sauna ontstaat een geringe verhoging van de lichaamstemperatuur tot zo'n 38 °C en het lichaam zal net zo reageren als bij koorts. Dat wil zeggen met de vorming van afweerstoffen tegen infecties. Tevens veroorzaakt het een stimulering van de stofwisseling die ons van dienst kan zijn ter ondersteuning bij bepaalde stofwisselingsmoeilijkheden (vetzucht, gebrek aan eetlust, gevolgen van langdurige ziekte, lichte vormen van suikerziekte). Tijdens een saunabad kan men ruim een halve liter zweet verliezen. Mits men niet teveel drinkt tijdens het bezoek kan dit vochtophopingen in het lichaam verminderen (zwangerschap, stuwingoedeem) en opgeslagen stille vochtreserves verversen.

Vanzelfsprekend mag dit artikel niet leiden tot het nemen van zelfinitiatief. Een deskundig advies van een huisarts of specialist is bij ziekten en/of stoornissen onontbeerlijk.

Voor vragen kunt u altijd bij ons terecht!

Met vriendelijke groet,

Steven Kuin